Onafhankelijke IT: De zoektocht naar een veilige Europese online werkplek

Overal in Europa verandert het landschap van de digitale infrastructuur. Bedrijven, gemeenten en universiteiten onderzoeken hoe ze zich kunnen losmaken van Amerikaanse technologiebedrijven. Er is een groeiende vraag naar een veilig Europees alternatief voor buitenlandse cloud providers.

Vertrouwen op buiten-Europese infrastructuur creëert een afhankelijkheid waarbij organisaties de controle over hun eigen systemen verliezen. Digitale soevereiniteit betekent het wegnemen van sterke afhankelijkheden van derde partijen. Een belangrijke drijfveer voor deze verandering is het juridische conflict tussen de AVG (GDPR) van de Europese Unie en de Amerikaanse surveillance wetten. De Amerikaanse CLOUD Act dwingt Amerikaanse technologiebedrijven om klantgegevens te overhandigen, ongeacht waar die gegevens fysiek zijn opgeslagen.

Deze drang naar onafhankelijkheid drijft organisaties ertoe om een alternatief te zoeken voor producten en diensten van bijvoorbeeld Microsoft en Google. Deze beweging omvat verschillende sectoren:

• Zakelijke ondernemingen: Bedrijven keren terug naar on-premises of hybride infrastructuur. Dit beschermt hun intellectueel eigendom en zorgt voor veilig digitaal werken zonder vendor lock-in.
• Overheid en gemeenten: Overheidsinstanties migreren hun systemen om gevoelige burgergegevens onder de eigen nationale jurisdictie te houden. Dit is een basisvereiste voor een moderne digitale overheid.
• Universiteiten en onderzoeksinstellingen: Academische netwerken kiezen steeds vaker voor onafhankelijke europese cloud omgevingen. Zo beschermen zij gevoelige onderzoeksgegevens tegen de kwetsbaarheden van commerciële cloudaanbieders.

De versnipperde Europese softwaremarkt

Europa heeft een veilig, privacy-gericht software-ecosysteem. Echter, de markt leunt momenteel sterk op applicaties voor één specifiek doel maar missen de ondersteuning voor bredere workflows. Gebruik van meerdere software applicaties, het samenvoegen en onderhouden daarvan belast IT-middelen zwaar. Daarnaast frustreert deze fragmentatie de gebruikers door een onsamenhangende ervaring.

Het landschap van Europese single-purpose apps

Versleutelde e-mail

Providers zoals ProtonMail en Tuta bieden zeer veilige, privacy-first e-mailcommunicatie, maar blijven losgekoppeld van bredere workflows.

Videoconferenties

Tools zoals Jitsi en Wire bieden veilig videobellen, maar functioneren meestal buiten de centrale agenda- en projectmanagement systemen.

Veilig bestanden delen

Platforms zoals Tresorit en pCloud worden veel gebruikt voor versleutelde bestandsopslag, maar missen vaak ingebouwde mogelijkheden voor het in realtime samenwerken aan documenten.

Team Berichten

Applicaties zoals Threema en Element bieden versleutelde teamchat, maar vereisen vaak aparte logins en koppelen niet standaard met externe bestandsservers.

Documentbewerking

Software zoals ONLYOFFICE en Collabora bieden sterke documentbewerking, maar vereisen traditioneel integratie met een aparte opslag backend om samenwerking mogelijk te maken.

Waaraan moet een echt onafhankelijk alternatief voldoen?

Om Big Tech achter zich te laten, hebben organisaties een ecosysteem nodig in plaats van een verzameling apps. Een haalbaar Europees alternatief moet het gemak van bestaande kantoorsuites evenaren.

Een succesvolle onafhankelijke oplossing heeft het volgende nodig:

• Een alles-in-één suite: Het moet documenten, communicatie en planning op één plek afhandelen en functioneren als een complete online werkplek.
• Eigendom van infrastructuur: Het moet transparantie bieden en de organisatie in staat stellen om precies te bepalen waar haar data leeft.
• Naadloze gebruikerservaring: Het moet intuïtief zijn, zodat medewerkers het gemakkelijk adopteren.

Dat brengt on bij: Nextcloud en Euro-Office

Platforms zoals Nextcloud laten zien hoe een geïntegreerde, soevereine suite werkt. In tegenstelling tot Amerikaanse SaaS-producten, bieden deze oplossingen eigenaarschap. Nextcloud is een open-source platform met een auditbare codebase. Organisaties kunnen het op hun eigen servers draaien of hosten in een lokaal Europees datacenter.

De behoefte naar een geïntegreerd ecosysteem leidt tot samenwerkingen binnen de branche. Zoals beschreven door Computable, hebben Europese technologieleveranciers (waaronder Nextcloud, Ionos, OpenProject en Soverin) Euro-Office gelanceerd. Gepresenteerd als een open-source alternatief, vult het het gat in de markt voor een soevereine suite die transparant binnen Europa wordt ontwikkeld en beheerd.

Het vinden van de juiste tools kan een uitdaging zijn. Bronnen zoals de European Alternatives directory fungeren als door de gemeenschap gedreven catalogi. Door bedrijven uit te lichten die zich aan de AVG houden en gegevens binnen Europese jurisdicties houden, helpt dit platform organisaties bij het ontdekken van gecontroleerde tools om een soevereine IT-stack op te bouwen.

“Onze zorgdata is zeer waardevol, het is als digitaal goud. Met Nextcloud komen we gemakkelijk door audits, omdat alle data binnen ons eigen datacenter staat.”

–  De heer Agten, zoals ICT-coördinator bij het Nederlandse ziekenhuis ZGT.
(Bron: Nextcloud-website)

Wat Nextcloud biedt: Een geïntegreerde digitale werkplek

Nextcloud biedt een open-source, on-premises samenwerkingsplatform. Het vervangt losse applicaties door productiviteitstools te combineren in één enkele codebase. Het platform handelt de dagelijkse activiteiten van bedrijven en overheden veilig af.

De kernoplossing omvat verschillende geïntegreerde componenten:

• Bestandsbeheer en bewerking: Gebruikers vertrouwen op het platform voor veilige documentopslag. Integraties met tools als ONLYOFFICE of Collabora stellen teams in staat om documenten in realtime samen te bewerken.
• Communicatiemiddelen: De suite beschikt over native applicaties voor chat, e-mailbeheer en videoconferenties. Teams kunnen veilige videovergaderingen houden en informatie delen zonder afhankelijk te zijn van externe apps.
• Organisatie en planning: Nextcloud bevat een ingebouwde agenda en een systeem voor contactbeheer. Het beschikt ook over Kanban-stijl taakbeheer via Nextcloud Deck om teams te helpen bij het organiseren van projecten.
• Lokaal gehoste AI: Nextcloud integreert kunstmatige intelligentie rechtstreeks in het platform. Gebruikers kunnen veilig documenten samenvatten, e-mails opstellen en gevoelige gegevens doorzoeken.
• Workflow-automatisering: Met Nextcloud Flow kunnen organisaties no-code automatiseringspijplijnen bouwen. Dit helpt afdelingen om routinetaken, zoals het routeren van documenten en PDF-conversie, te automatiseren.

Door deze functies binnen één systeem te houden, zorgt Nextcloud ervoor dat data, bestanden en communicatie volledig onder de controle van de organisatie blijven.

Europa in actie: Migraties in de praktijk

Grote instanties voeren deze migraties al uit:

• Frankrijk: Het Franse Ministerie van Nationaal Onderwijs rolt Nextcloud uit naar haar administratieve personeel om data binnen de Franse jurisdictie te houden. De infrastructuur bedient tot 400.000 dagelijkse gebruikers.
• Duitsland: De deelstaat Sleeswijk-Holstein heeft toegezegd om 25.000 tot 30.000 Microsoft-werkplekken te vervangen door open-source alternatieven. Ze bouwen ook een lokaal gehoste AI-assistent om administratieve teksten veilig te verwerken.
• Nederland: SURF, de IT-organisatie voor het Nederlandse onderwijs en onderzoek, voert pilots uit om universiteiten weg te leiden van Amerikaanse suites. Via “SURF Works” bieden ze een veilige online werkplek aan instellingen zoals de Radboud Universiteit om academisch onderzoek te beschermen.

Voorbij de fragmentatie

Europese alternatieven voor digitale samenwerking winnen duidelijk aan momentum. Hoewel het software landschap grotendeels versnipperd blijft, waarbij veel organisaties nog steeds proberen individuele apps samen te voegen voor hun dagelijkse activiteiten, zorgt de drang naar digitale soevereiniteit voor echte verandering. Platforms zoals Nextcloud bewijzen sterke uitzonderingen op deze fragmentatie te zijn. Door het voortouw te nemen en een uitgebreide suite aan tools aan te bieden, maken ze het mogelijk voor teams om veilig online samen te werken zonder in te leveren op functionaliteit of datacontrole. De verschuiving weg van Big Tech zal tijd kosten, maar de basis voor een geïntegreerd, soeverein digitaal ecosysteem is er al.